1 1 1 1 1 میانگین امتیاز 4.50

 استیکرهای تلگرام

استیکرهاى پردرد سر

همزمان با کند شدن اپلیکیشن پیام رسان وایبر در ایران بود که مرغ اقبال بر بالای سر تلگرام پر زد و این اپلیکیشن توانست جای خود را در بین کاربران ایرانی باز کند. حالا با گذشت یک سال از روی کار آمدن این اپلیکیشن پیام رسان آمارها نشان می دهد تمایل ایرانیها به تلگرام همچنان رو به افزایش است و از 62 میلیون کاربر روزانه این نرم افزار موبایلی، نزدیک به 23 میلیون از آنها ایرانی هستند.

اما مانند هر پدیده اجتماعی همه گیر دیگری تلگرام نیز با مشکلات و معضلات زیادی همراه است و هر بار بروز مشکلات اخلاقی و شرعی در این شبکه مسئولان را مجاب کرده تا واکنش نشان دهند. در کنار رباتهای غیراخلاقی و مزاحم تلگرام، پدیده دیگری که گیربانگیر کاربران و حتی مدیران خود تلگرام شده، استیکرها یا برچسب هایی است که در شبکه پیام رسان ساخته و دست به دست می شود. پدید های که این اپلیکیشن را حتی تا مرز فیلتر شدن هم پیش برده است.

برچسب های خوش آب و رنگ

اولین بار در اپلیکیشن وایبر بود که استیکرها یا همان برچسب ها بیشتر از قبل دیده شد و کاربری آنها برای کاربران تعریف جدیدی پیدا کرد. این تصاویر گرافیکی که در واقع همان ایموجی ها در سرو شکلی بزرگ تر و متفاوت تر هستند به اپلیکیشن های مختلف و شبکه های اجتماعی این اجازه را می داد که پیام های تصویری خود را به شکلی اختصاصی بر پایه همان ایموجی ها ارائه کنند. اما در تلگرام داستان به صورت دیگری بود، زیرا این اپلیکیشن که قصد داشت به هر شکل کاربران بیشتری را به خود جلب کند، درهای باغ بهشت را به سوی کاربرانش باز کرده بود و از هر امکانی برای آنها دریغ نمی کرد. یکی از همین امکانات اضافی، قابلیت ساخت استیکرهای شخصی برای کاربران بود.

طولی نکشید که موج بزرگی از برچسب های متنوع و البته بومی در این شبکه پیام رسان دست به دست شد و در این بین جمع زیادی از این استیکرها به موضوعات و تصاویری توهین آمیز، هجو و ناهنجار اختصاص داشت. این مساله تا جایی بین کاربران نفوذ پیدا کرد که این اپلیکیشن را به یک تهدید و نگرانی فرهنگی تبدیل کرد. مساله زمانی بیشتر از قبل تاریک بودن خود را نشان داد که به نقض حریم خصوصی کاربران انجامید، زیرا استیکرهای بسیاری با استفاده از عکس واقعی پروفایل کاربران ساخته شد و حتی رسانه ها هم به آن واکنش نشان دادند.

فحاشی به زبان تصویر

قابلیت ساخت استیکرهای اختصاصی که در نگاه اول مثبت به نظر می آمد به یک تهدید تبدیل شده بود، اما مساله بزرگ تر تمایل کاربران به استفاده از چنین تصاویر ناهنجاری بود. دکتر اکرم فاتحی، متخصص مردم شناسی درخصوص چنین رفتارهایی در میان کاربران ایرانی می گوید : « یک شهروند معمولی در شرایط عادی از بیان جملات رکیک، نامتعارف و ناهنجار خود داری می کند و تا جایی که مجبور نباشد به این مساله تن نمی دهد، اما وقتی قرار باشد چنین محتوایی به شکل یک عبارت طنز یا نقل قولی از جانب فرد دیگری بیان شود، شهروند به نوعی خود را توجیه کرده و خود را تنها در جایگاه راوی قرار می دهد و بار مسئولیت بیان چنین الفاظی را از دوش خود برمی دارد. در چنین حالتی نه تنها خود را در آستانه افول اخلاقی نمی بیند، بلکه حس لجام گسیختگی و ناهنجار طلبی خود را نیز ارضا می کند ».

به عقیده این محقق و استاد دانشگاه، برچسب های تلگرام کار را از این هم راحت تر کرده، زیرا کاربر خود را تنها در جایگاه مخاطب می بیند و با کپی کردن آنها هدفی جز خندیدن و خنداندن دوستان خود ندارد. در چنین شرایطی و تا زمانی که بخش آگاه جامعه و نه حاکمیت به مرحله کنشگری به چنین مسائلی نرسد و مخاطبان را به استفاده نکردن از این محتویات هجو تشویق نکند، این ناهنجاری به عنوان یک پدیده غیرفرهنگی رشد می کند و رفته رفته به نفوذ خود در جامعه ادامه می دهد.

تلگرام تا مرز فیلترینگ

با رسانه ای شدن موضوع برچسب های غیراخلاقی تلگرام و وجود شاکیان خصوصی، گمانه زنی در خصوص مسدود شدن این شبکه پیام رسان بیشتر از قبل به گوش رسید و حتی کند شدن های گاه و بی گاه این اپلیکیشن خاطره وایبر فراموش شده را بار دیگر در ذهن کاربران زنده کرد. در چنین فضایی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به شایعه مسدود شدن اپلیکیشن تلگرام واکنش نشان داد و فیلتر شدن آن را به طور کامل رد کرد.

به گفته وزیر ارتباطات، مدیران تلگرام در جریان ایمیلی متعهد شده بودند براساس قوانین جمهوری اسلامی فعالیت کرده و استیکرهای غیراخلاقی را از شبکه خود برای کاربران ایرانی حذف کنند. واعظی اعتقاد دارد تلگرام در تولید این استیکرهای غیراخلاقی نقشی نداشته و برخی کاربران ایرانی با استفاده از ظرفیت موجود دست به ساخت استیکرهای غیراخلاقی و انتشار آن زده بودند.

وزیر ارتباطات در همان روزها تصریح کرد : « دولت یازدهم با نرم افزارها و شبکه های اجتماعی که در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی کار کنند مشکلی ندارد و فقط با فعالیت شبکه هایی که بخواهند این چارچوب را رعایت نکنند، برخورد می شود».

حال شبکه پیام رسان تلگرام از گزند فیلتر شدن رهایی پیدا کرده و موج استیکرهای غیراخلاقی هم که به نظر می رسید از سوی خود کاربران تلگرام باشد فروکش کرده است. با وجود این هنوز این مساله به طور کامل ریشه کن نشده و بعید نیست با به وجود آمدن یک موج اجتماعی بار دیگر شاهد پا گرفتن این پدیده باشیم. اما راه حل نهایی چیست؟ راه حلی که به نظر می رسد دولت در سایه فیلترینگ هوشمند به دنبال آن می گردد.

فیلترینگ هوشمند؛ تنها راه نجات؟

به نظر می رسد دولت برای مقابله با استیکرهای غیر اخلاقی از چهار اهرم ترویج فرهنگی، همکاری مدیران تلگرام، برخورد با ناشران محتوای غیراخلاقی و فیلترینگ هوشمند استفاده خواهد کرد که در این بین دو گزینه فیلترینگ هوشمند و محدودیت های ایجاد شده از جانب خود مدیران تلگرام کاربردی تر از گزینه های دیگر است.

با وجود شایعات زیادی که در مورد شروع این محدودیت ها به گوش می رسد انگار هنوز اتفاق جدیدی در این خصوص نیفتاده است. محمدعلی اسفنانی، عضو کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در گفت وگو با کلیک می گوید : « آغاز فیلترینگ هوشمند تلگرام شایعه بوده و هنوز اقدام عملی انجام نشده است. در آخرین جلسه کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه تصمیم گرفته شد از سرور اصلی تلگرام خواسته شود محتوای غیراخلاقی آن را با توجه به آنچه مد نظر مسئولان ایران است حذف کند و برای این کار به آنها فرصت داده شد، اما این مساله که کاربران با پیغام هایی برخورد کرده اند که آنها را در استفاده از تلگرام محدود می کند صحت ندارد ».

همچنین اسفنانی از جلسه بعدی کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در هفته های پیش رو خبر داد که در جریان آن تصمیمات جلسه آبان ماه پیگیری می شود و با توجه به اقدامات یا تغییرات صورت گرفته توسط تلگرام، تصمیمات دیگری اتخاذ خواهد شد. حال باید دید در قدم بعدی فیلترینگ محتوایی یا آنچه به عنوان فیلترینگ هوشمند خوانده می شود می تواند به صورت هدفمند جلوی ترویج چنین پیام ها و برچسب های غیراخلاقی را بگیرد یا باز هم دولت و دیگر مسئولان باید به فکر چاره دیگری باشند.

منبع : هفته نامه کلیک شماره 548