1 1 1 1 1 میانگین امتیاز 5.00

واژه ها و اصطلاحات بانکداریبا هم بدانیم ..
جهت افزایش آگاهی، استفاده بهتر از خدمات بانکی و جلوگیری از ضررهای مالی  مطلب زیر پیشنهاد می گردد.

خدمات پرداخت

  • خدمات پرداخت عبارت است از فراهم ساختن سخت افزار، نرم افزار و تجهیزات مورد نیاز براي ایجاد شبکه به نحوي که پردازش تراکنش پرداخت دارنده کارت به پذیرنده را میسر می سازد .

لازم به ذکر است در ارایه خدمات پرداخت چندین نهاد و مؤسسه مشارکت دارند:

  • بانک مرکزي جمهوري اسلامی ایران :به عنوان نهاد قانونی و حاکمیتی ارایه کننده مجوز PSP به شرکت هاي متقاضی واجد شرایط

  • شرکت شاپرك :به عنوان نهاد ناظر بر امور مربوط به ارایه دهندگان خدمات پرداخت با الگوي کسب و کار مشخص

  • بانک :کلیه بانک ها و مؤسسات اعتباري عضو شبکه شاپرك

  • بانک صادر کننده (Issuer Bank): بانکی است که کارت بانکی را طبق مقررات و ضوابط بانک مرکزي براي مشتریان خود صادر می کند.

  • بانک پذیرنده (Acquiring Bank) : بانکی است که حساب پذیرنده به منظور واریز وجوه مربوط به داد و ستدهاي کارت هاي بانکی نزد آن مفتوح است.

  • پذیرنده (Merchant): شخص حقیقی یا حقوقی است که با پذیرش کارت بانکی و با استفاده از ابزار پذیرش نسبت به فروش کالا یا ارایه خدمات به دارندگان کارت اقدام می نماید.

  • دارنده کارت (Card Holder): شخصی حقیقی است که کارت بانکی توسط بانک به نام وي صادر شده باشد.

شرکت پرداخت الکترونیک(PSP) چیست؟

  • بدیهی است گسترش و ترویج پرداخت الکترونیکی مستلزم نصب، راه اندازي، آموزش و نگهداري پایانه هاي فروش (POS) به صورت گسترده در محل هاي فروش کالا و خدمات و همچنین راه اندازي امکانات نرم افزاري براي پرداخت از طریق اینترنت و موبایل است. طبق مصوبه مورخ 30/3/83 ریاست محترم جمهوري در خصوص پول الکترونیکی، بانک هاي کشور می توانند پس از انعقاد قرارداد با شرکت هاي ارایه دهنده خدمات پرداخت (PSP) جهت ارایه خدمات فوق که داراي مجوز بانک مرکزي جمهوري اسلامی ایران باشند، وظیفه ارایه خدمات پرداخت را به شرکت هاي PSPمحول نمایند.

پایانه فروش/ کارت خوان (POS)

  • عبارت است از دستگاهی که با پذیرش کارت بانکی می تواند امکانی را فراهم کند که وجه به صورت الکترونیکی از حساب دارنده کارت به حساب فروشنده منتقل شود (تراکنش). این دستگاه الکترونیکی پس از دریافت کارت پرداخت، شناسایی و تایید آن، مجوز لازم را براي فروش کالا یا خدمات در اختیار پذیرنده کارت قرار می دهد. دستگاه هاي پایانه فروش علاوه بر امکان پرداخت داراي عملکردهاي مختلفی از جمله پرداخت قبوض، شارژ سیم کارت، اعلام موجودي، دریافت صورتحساب، امکان انصراف از خرید و گزارش روزانه است که صاحبان آن را از مزایاي شعبه کوچک بانکی برخوردار می کند.

دروازه پرداخت اینترنتی

  • به سیستمی که امکان انجام هر گونه عملیات خرید و پرداخت Online از طریق اینترنت را فراهم می نماید؛ به صورت درگاه پرداخت اینترنتی گفته می شود .دروازه پرداخت اینترنتی از طریق یک ارتباط امن، به سوئیچ بانک یا شرکت ارایه دهنده خدمات پرداخت متصل می شود و امکان برقراري ارتباط و انجام تراکنش هاي مالی را از طریق پروتکل هاي مورد استفاده توسط مؤسسات مالی فراهم می کند. با استفاده از این سیستم امکان خرید کالا یا خدمات، پرداخت قبوض، خرید شارژ و… از طریق اینترنت امکان پذیر می باشد.

دروازه پرداخت از طریق تلفن همراه

  • این سیستم امکان هر گونه عملیات خرید و پرداخت از طریق تلفن همراه را فراهم می آورد. هدف از ایجاد سیستم دروازه پرداخت تلفن همراه، فراهم آوردن امکان پرداخت هاي مالی از طریق تلفن همراه براي مشتریان بانک می باشد. این سیستم به دارندگان حساب بانکی، امکان انجام تراکنش هاي مالی نظیر خرید کالا و خدمات، پرداخت قبوض، خرید شارژ، دسترسی به موجودي گردش حساب بانکی و… از طریق تلفن همراه را خواهد داد.

دستگاه خودپرداز (ATM)

  • دستگاه خودپرداز عبارت است از دستگاهی که با شناسایی مشتري از طریق کارت بانکی یا ابزارهاي شناسایی الکترونیکی نظیر آن، امور تحویلداري شعبه بانکی را به صورت الکترونیکی و بدون نیاز به اپراتور انجام می دهد. این دستگاه الکترونیکی به مشتریان بانک این امکان را می دهد تا در هر زمان دلخواه به وسیله قرار دادن کارت بانکی/پرداخت در دستگاه و وارد کردن رمز کارت از حساب خود پول دریافت کرده یا تراز حساب بانکی خود را وارسی کنند بدون اینکه نیاز به شمارشگر انسانی باشد. خودپرداز همچنین امکان واریز پول یا چک، جابجایی پول میان حساب هاي بانکی، پرداخت قبوض، خرید شارژ و… را براي مشتریان فراهم می کند.

کارت هاي پرداخت

  • هر نوع کارت پلاستیکی اعم از مغناطیسی یا هوشمند، شناسه الکترونیکی یا دیگر ابزارهاي مشابه که استفاده از آن بعد از شناسایی و تایید منجر به نقل و انتقال وجه، برداشت یا بدهکار شدن یک حساب بانکی شده یا به هر شکل دیگري قدرت خرید و پرداخت را در اختیار دارنده آن قرار می دهد، کارت پرداخت نامیده می شود.

  • انواع کارت هاي پرداخت:

  • 1 - اعتباري
  • نوعی کارت پلاستیکی با نوار مگنت و ماهیت با نام و چرخشی یا غیر چرخشی است و چنانچه از نامش پیداست مقدار معینی اعتبار مالی در اختیار صاحب کارت قرار می دهد. قرار دادن میزان اعتبار از طرف بانک یا مؤسسات صادر کننده با توجه به سابقه حساب دارنده کارت، میزان گردش مالی حساب در طول یک دوره زمانی خاص و میزان درآمد یا توانایی مالی دارنده کارت صورت می گیرد. دارنده کارت نیز پس از مصرف اعتبار کارت خود در پایان ماه و بر اساس صورتحساب ارسالی اقدام به تأمین سقف اعتباري خود می نماید.

  • 2 - نقدي
  • نوعی کارت پلاستیکی با نوار مگنت و با نام است که بارزترین ویژگی آن اتصال به حساب دارنده کارت است. میزان موجودي کارت نقدي بر اساس حساب بانکی دارنده کارت و فقط به اندازه موجودي مانده حساب تعیین می شود و به هنگام استفاده از کارت از حساب دارنده کارت به همان میزان کسر شده و پس از به پایان رسیدن تاریخ انقضاء کارت، دارنده یا مجدداً درخواست تمدید می نماید یا کارت از درجه اعتبار ساقط می شود. همچنین دریافت وجه یا خرید کالا و خدمات صرفاً به اندازه موجودي حساب دارنده کارت، امکان پذیر بوده و اضافه بر موجودي امکان پذیر نمی باشد.

  • 3 - کارت هاي پیش پرداخت

  • کارت خرید
  • نوعی کارت پلاستیکی با نوار مگنت، با نام و بدون قابلیت برداشت نقدي است که از قبل مبلغ آن پرداخت شده و توسط صادر کننده کارت شارژ می شود و به نام دارنده کارت صادر می شود. کارت خرید معمولا توسط سازمان ها و ادارات به مؤسسات صادر کننده سفارش داده شده و جایگزین بن هاي کاغذي براي ارایه خدمات به کارمندان می باشد.

  • کارت هدیه
  • کارت هدیه نوعی کارت مگنت، مبلغ دار و بی نام می باشد که با مبلغ معین صادر می شود و به دارنده آن اجازه می دهد به دفعات دلخواه تا سقف موجودي کارت به خرید کالا و خدمات از شبکه پذیرندگان کارت یا فروشگاه هاي مجازي (محیط اینترنتی) اقدام نمایند.

پاشا

  • سامانه تسویه شبکه الکترونیکی پرداخت کارت و یا پایاي شاپرك می باشد که دستور پرداخت هاي ارسالی به سامانه پایا را تولید می کند.

تراکنش

  • به فرآیند تبادل اطلاعات میان درخواست کننده و سوئیچ اطلاق می گردد که شامل ارسال پیام، پردازش آن و اخذ پاسخ مقتضی می باشد.

حساب تسویه پذیرنده

  • به حسابی که پذیرنده نزد بانک دارد، اطلاق می شود. این حساب با کد شبا شناخته شده و بانک از طریق آن با پذیرنده داراي حساب، تسویه انجام می دهد.

ساتنا

  • به سامانه تسویه ناخالص آنی گفته می شود که مرحله تسویه بین بانکی توسط این سامانه انجام می شود.

سامانه پایا

  • سامانه اي جهت مکانیزه نمودن پرداخت هاي خرد بین بانکی می باشد.

شاپرك

  • شبکه پرداخت الکترونیکی کارت یا شاپرك، شبکه ملی است که وظیفه اتصال مؤسسات مالی به سامانه هاي ملی پرداخت، نظارت بر عملکرد فنی و اجرایی و انجام عملیات تسویه را بر عهده دارد.

شبا

  • عبارت است از شماره حساب بانکی ایران که به منظور تسهیل و استانداردسازي مبادلات بین بانکی و بین المللی بانک هاي کشور ایجادشده و در تمام سامانه هاي پرداخت بین بانکی منحصراً از این نوع شماره حساب استفاده می شود. « شبا » مستقل از نظام شماره گذاري داخلی هر یک از بانک ها است، اما در محاسبه « شبا » از شماره حساب مربوط به نظام شماره گذاري داخلی بانک ها استفاده به عمل می آید.

شتاب

  • به سوئیچ ملی اطلاق می گردد که امکان تبادل اطلاعات مربوط به تراکنش هاي بین بانکی را فراهم می نماید.

چک

  • چک نوشته اي است که به موجب ان صادر کننده وجوهی را که نزد محال علیه است یا بعضا و یا کلا مسترد و یا به دیگري واگذار می نماید.

سفته

  • سفته سندي است که به موجب ان امضا کننده تعهد میکند مبلغی را در موعد معین یا عند المطالبه در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد ان شخص کار سازي نماید

برات

  • برات نوشته اي است که طلبکار یا کشنده برات به دیگري دستور می دهد مبلغ معینی را در سر رسید معین یا به روئت در وجه شخص معین یا به حواله کرد او در محل تعیین شده ببردازد.

تفاوت بین سفته و برات

  • در برات معمولا سه نفر دخالت دارد در حالی که در سفته دو نفر دخالت می کند- براي برات وجود محل لازم است یعنی برات کش باید از برات گیر طلبکار بوده ویا اعتبار نزد وي داشته باشد در صورتی که در سفته وجود محل ضرورت ندارد – برات را باید به قبولی برات گیر رسانید در صورتی که سفته خود از طرف متعهد قبو شده است به عبارت دیگر سفته به محض صدور دین متعهد است در صورتی که برات بس از قبولی برات گیر بدهی تلقی می گردد – در برات قید اسم محال له الزامی است ولی سفته را می توان بدون ذکر محال له در وجه حامل صادر کرد.

فروش اقساطی

  • واگذاري عین به بهاي معلوم به غیر که تمام یا قسمتی از ان به اقساط مساوي یا در سررسید معین دریافت گردد.

اجاره به شرط تملیک

  • اجاره عقدي است که به موجب ان مستاجر مالک منافع عین مستاجره می شود بانکها می توانند اموال منقول و غیر منقول را بنا به درخواست مشتري خریداري و به صورت اجاره به شرط تملیک به مشتري واگذار می نماید.

سلف

  • منظور از معامله سلف در معاملات بانکی پیش خرید نقدي محصولات تولیدي – صنعتی – کشاورزي و معدنی است به قیمت معین زمانی که تولید کننده اي در جریان تولید کالا یا فراورده دچار کمبود سرمایه در گردش می شود و می تواند از طریق پیش فروش قسمتی از تولید خود نیاز مالی بنگاه را تعمین نماید.

خرید دین

  • تسهیلاتی است که بموجب ان بانک سفته یا براتی را که ناشی از معامله نسیه تجاري بوده وسر رسید ان کمتر از یکسال است خریداري می کند.

جعاله

  • بموجب این عقد کار فرما در مقابل انجام عمل معینی طبق قرارداد ملزم می شود مبلغ معلومی را به عنوان اجرت پرداخت نماید و طرفی که کار را انجام می دهد به عنوان پیمانکار نامیده می شود و ملزم است کار را انجام و به پایان برساند.

مضاربه

  • عقدي است که در ان احد از متعاملین سرمایه می دهد و طرف دیگر با ان تجارت کرده ودر سود ان با نسبت تعین شده شریک می شوند.

مشارکت مدنی

  • امیخته کردن سهم الشرکه نقدي و غیر نقدي از ان شریک و از ان بانک به نحو مشاع براي انجام کار معین در زمینه فعالیتهاي تولیدي – بازرگانی و خدماتی.

دامپینگ

  • به معناي فروش کالا در بازار یک کشور خارجی به قیمتی کمتر از بهاي ان در بازار داخلی و در نتیجه از بین بردن رقباي داخلی و خارجی در ان کشور است بطوري که بازار کشور مورد بحث را در انحصار کالاي خو د قرار دهد

اعتبار اسنادي

  • اعتبار اسنادي عبارت است از تعهد مشروط یک بانک بنا به درخواست خریدار می باشد مبنی بر اینکه در مقابل ارائه اسناد مشخص شده و طبق شرایط اعتبار از طرف فروشنده در مدت معین اقدام به پرداخت یا تعهد برداخت به او بنماید

تفاوت سود و ربا

  • تعین ربا از قبل ودر مقابل ارقام ثابتی انجام می بذیرد اما سود با توافق طرفین پیش بینی و به نسبتهی مورد توافق تسهیم می گردد – پرداخت ربا الزامی است وحال انکه سود قبل از تحقق حالت التزام داشته و بس از تحقق برداخت ان الزامی است – ربا حاصل بهره برداري از دارائیهاي نقدي است بدون انکه صاحب سرمایه درتحقق ان مشارکت مستقیم داشته باشد حال انکه سو بازده حاصل از ترکیب عوامل تولید با یکدیگر و مشخصا ترکیب عامل کار و عامل سرمایه است

عقد توافق

  • اراده یک یا چند شخص در مقابل یک یا چند شخص دیگر منی بر تعهد به انجام امري ویا تملیک مالی را عقد گویند

وثیقه

  • سپرده یا ترهین یک دارائی قابل قبول به منظور گروگان وام و اعتبار

سوئیفت

  • یک انجمن تعاونی است که تحت قانون بلژیک در بروکسل در سال 1977 به ثبت رسیده است این انجمن توسط 210 بانک اروپایی و امریکایی تاسیس شده است و در حال حاضر بیش از 2253 بانک بیش از 188 کشور عضویت ان را پذیرفته اند یکی از اهداف ایجاد swiftاین است که اعضاي خود را قادر می سازد پیامهاي مربوط به امور بانکی خود را به سرعت و از طریق خطوط تلفن انتقال دهند مانند ; پرداخت هاي بین المللی – اعتبارات اسنادي

بارنامه

  • سندي است که توسط شرکت حمل کننده یا عامل حمل پس از دریافت کالا جهت حمل صادر می گردد باید توجه داشت که بارنامه قرارداد حمل کالا نیست بلکه سند مالکیت کالا است.

دلیل قید تاریخ صدور بارنامه در روي آن :

الف – اگر مهلت حمل کالا در اعتبار اسنادي قید شده باشد تاریخ بارنامه نشان دهنده ان است که کالا به موقع حمل شده است یا خیر

ب – اعتبار اسنادي بایستی فورا پس از حمل به بانک کارگزار ارائه شود چنانچه 21 روز بس از تاریخ صدور بارنامه فروشنده اسناد حمل را ارائه دهد چنین بارنامه اي را بانک قبول نخواهد کرد پس لازم است حداکثر 21 روز پس از تاریخ صدور بارنامه فروشنده اسناد حمل را ارائه دهد